ഭാരതം , ഹിന്ദുസ്ഥാൻ, ഇന്ത്യ : ഭാവനയും ചരിത്രവും

 ഭാഗം IV 

ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വം അങ്ങനെ വിളിച്ചിരുന്നു എങ്കിലും ഇവിടത്തെ സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് അങ്ങനെ ഒന്നിനെക്കുറിച്ചും യാതൊരു സങ്കൽപ്പവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അവർ ചെറിയ ചെറിയ രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രജകൾ ആയിത്തന്നെ സങ്കല്പിച്ചിരുന്നു. അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും കയ്യേറ്റങ്ങളും, വെട്ടിപ്പിടുത്തങ്ങളും യുദ്ധങ്ങളും നിരന്തരമായി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രജകൾ. രാജ്യകാര്യങ്ങളിൽ ഒരു പങ്കാളിത്വവും ഇല്ലാത്ത പ്രജകൾ. ആ യുദ്ധത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം തോറ്റു പോയിരുന്നു എന്ന് വെറുതെ സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കുക. അതിന്റെ പരിണാമം "ഇന്ത്യ" എന്ന സങ്കല്പം ആവുമായിരുന്നോ ? 

താന്തിയാ തോപ്പി, സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ഒന്നാം അദ്ധ്യായമായ 1857-ലെ പ്രക്ഷോഭകാലത്ത് നായക  പരിവേഷത്തോടെ ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തിയ വിപ്ളവകാരി. മറാത്താ പേഷ്വാ ആയിരുന്ന നാനാ സാഹേബിന്റെ സഹചാരി, സൈന്യാധിപൻ. കാൺപൂരിൽ പരാജയപ്പെട്ട് പലായനം ചെയ്ത നാനാ സാഹേബിനു വേണ്ടി സൈന്യത്തെ നയിച്ചു. ഗ്വാളിയോർ ബ്രിട്ടീഷ് അധീനതയിലാകാതിരിക്കാൻ റാണി ലക്ഷ്മിബായിക്ക് സഹായിയായി. സ്വന്തം സൈന്യത്തിന് തോറ്റു പിൻവാങ്ങേണ്ടി വന്നപ്പോൾ വനത്തിലൊളിച്ച് ഗറില്ലാ യുദ്ധത്തിന് നേതൃത്വം നല്കി. ആത്മസുഹൃത്തിനാൽ ചതിക്കപ്പെട്ട് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ പിടിയിലായി പിന്നീട് തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം ആയിരുന്നു ജയിച്ചതെങ്കിൽ മറാത്ത എന്ന രാജ്യം നിലനിൽക്കും , ഇന്ത്യ അല്ല. ഇത് ആരുടേയും കുറ്റം കൊണ്ടല്ല, ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ എന്ന സങ്കല്പം അന്നില്ല.

ആദ്യകാല സ്വാതന്ത്ര സമര നേതാക്കളുടെ മുന്നിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നവും അതുതന്നെയായിരുന്നു. ഒന്നാമത് അവർക്കു തന്നെ അങ്ങനെ ഒരു സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ ആവശ്യകതയോ, അതിന്റെ ആഴമോ അജ്ഞാതമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ഗ്രാൻഡ് ഓൾഡ് മാന് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ദാദാഭായ് നവറോജി തുടങ്ങിയവർ, അവരുടെ ആദ്യ കാലങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ പോലും ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമായി കണ്ടിരുന്നില്ല എന്ന് തന്നെ പറയാം. പക്ഷെ ബ്രിട്ടിഷുകാർ ഇന്ത്യയോട് ചെയ്യുന്നത് ന്യായമല്ല എന്ന് ആയിരുന്നു അവരുടെ ധാരണ. 

ദാദാഭായ്  നവറോജിയുടെ പ്രസിദ്ധമായ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. 

“Let us speak out like men and proclaim that we are loyal to the backbone; that we understand the benefits the English rule has conferred upon us”

എന്നാൽ ബ്രിട്ടീഷ്കാർ ഇന്ത്യയെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിമര്ശകനുമായിരുന്നു നവറോജി. സാമ്രാജ്യത്വം ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കടത്തുന്ന സമ്പത്തിന്റെ കണക്കു കൃത്യമായി പൊതു ബോധത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നത് അദ്ദേഹമായിരുന്നു. വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തിന് ബ്രിട്ടൻ ചിലവഴിക്കുന്നതിന്റെ മൂന്നിരട്ടി സ്വത്തു അവർ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കടത്തി എന്നായിരുന്നു  അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രസിദ്ധമായ “Poverty and Un-British rule in India” (1901) എന്ന  പുസ്തകത്തിലൂടെ ലോകത്തിന്റെ മുന്നിൽ കൊണ്ടു വന്നത്. പക്ഷെ അദ്ദേഹം അപ്പോഴും വിശ്വസിച്ചത് ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം ബ്രിട്ടന്റെ സ്വത സിദ്ധമായ കുലീനതയോടെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നില്ല എന്നായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് നോക്കുക. "Poverty and Un -British Rule in India " അതായത് ഇവിടെ നടക്കുന്നത് "Un  British " ആണ് എന്ന് മാത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുക്ക് തുടങ്ങുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്

“The present system of government is destructive and despotic to the Indians and un-British and suicidal to Britain. On the other hand, a truly British course can and will certainly be vastly beneficent both to Britain and India.”

“ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന   ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ സ്വേച്ഛാപരവും വിനാശകരവുമാണ്. അത് ബ്രിട്ടീഷ് രീതിയല്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബ്രിട്ടന് ആത്മഹത്യാപരവുമാണ്. നേരെമറിച്ചു യഥാർത്ഥ ബ്രിട്ടീഷ് മാർഗം ആയിരുന്നെങ്കിൽ അത് ഇന്ത്യക്കും ബ്രിട്ടനും ഒരേപോലെ ഗുണകരമായതായിരിക്കും.”

അതേപോലെ ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസം ഇവിടെ നടപ്പാക്കിയ ബ്രിട്ടീഷുകാരെ അദ്ദേഹം വാനോളം പുകഴ്ത്തുന്നുമുണ്ട്.

“The introduction of English education, with its great, noble, elevating, and civilising literature and advanced science, will for ever remain a monument of good work done in India and a claim to gratitude upon the Indian people.”

ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം നിലനിൽക്കാൻ ആവശ്യമായ ക്രമസമാധാനം ഇവിടെ നടപ്പാക്കുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന് അദ്ദേഹം നന്ദിയും പറയുന്നുണ്ട്.

“Britain may well claim credit for law and order, which, however, is as much necessary for the existence of British rule in India as for the good of the Indian people”

എന്നാൽ എവിടെയും ഉണ്ടാവുന്നതുപോലെ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിനകത്തും തീവ്ര നിലപാടുകാർ ഉയർന്നു വന്നു.  'Swaraj is my Birthright and I will achieve it anyhow' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് Balagangadhar  Tilak സ്വാതന്ത്ര്യ ചിന്തക്ക് പുതിയൊരു മാനം നൽകി. എങ്കിലും അപ്പോഴും സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനം Indian elites -ന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യ എന്ന സങ്കല്പം സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്ക് അപ്പോഴും എത്തിയിരുന്നില്ല. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഗാന്ധിയുടെ ഉദയം,  ഒറ്റ രാജ്യം എന്ന സങ്കല്പം കൂടുതൽ കൂടുതൽ ജനങ്ങളിലേക്ക്   എത്താൻ കാരണമായി. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു കാരണം , ഇന്ത്യൻ ജനതയുടെ സർവ സ്പർശികളായ സാമൂഹ്യ ബന്ധങ്ങളും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പരിഷ്ക്കരിച്ചു തുടങ്ങി എന്നതാണ്. രാജ റാം മോഹൻ റോയ് , ഈശ്വരചന്ദ്ര  വിദ്യാസാഗർ, ബങ്കിംചന്ദ്ര ചാറ്റർജി  തുടങ്ങിയവർ അപ്പോൾ തന്നെ കിളച്ചു പരിപക്വമാക്കിയിട്ടിരുന്ന മണ്ണിലേക്കാണ് ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നേതാക്കൾ വിത്തെറിഞ്ഞത്. സതി , ശൈശവ വിവാഹം , ജാതി വ്യവസ്ഥ എന്നിവക്കെതിരെയുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ യാഥാസ്ഥിതിക ശക്തികളുടെ എതിർപ്പ് ഉണ്ടായെങ്കിലും സാധാരണ ജനങ്ങളിൽ ഒരുമയുടെ , ഒരു രാഷ്ട്ര സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ തെളിമ ഉയർന്നു വന്നു എന്ന് നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയും.

അതുപോലെതന്നെ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ജന്മിത്വത്തിനെതിരായ സമരവും ഉയർന്നു വന്നു. ചമ്പാരൻ കർഷക സമരവും ചൗരി ചൗരാ സംഭവവും ഗാന്ധിജി മുന്നിൽ കണ്ട അഹിംസക്കും അപ്പുറം പോയി എങ്കിലും ഒരു രാജ്യം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ പിന്നിൽ അവരെല്ലാം ഉറച്ചു നിന്നു. ലോകചരിത്രത്തിൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ജനസഞ്ചയം ഒരൊറ്റ രാജ്യ സങ്കൽപ്പത്തിന് പിന്നിൽ അണിനിരക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ പോരാട്ടത്തിലാണ്.

അങ്ങനെ,  സാമൂഹ്യ  പരിഷ്‌ക്കരണം  ഇന്ത്യൻ  ദേശീയതയുടെ വികാസത്തിന് ഒരു പ്രധാന ചാലക ശക്തിയായി മാറി. ഇന്ത്യയെ കണ്ടുപിടിക്കാൻ (Discovery of India) ഇറങ്ങി തിരിച്ച ജവഹരിലാൽ നെഹ്രുവിന്‌ ഒരു പുതിയ ഇന്ത്യയെ നിർമിക്കൽ (Invention of  New  India )  മാത്രമാണ് പോംവഴി എന്ന് മനസ്സിലായി.  

ആ കടമ ഇന്നും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാല നേതാക്കളിൽ ഒരാളായ സർ സുരേന്ദ്രനാഥ്‌ ബാനർജി 1925 -ഇൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തന്റെ ആത്മകഥയുടെ പേര് നൽകിയതുപോലെ "A Nation In Making” ………..(അവസാനിച്ചു)

ഭാരതം , ഹിന്ദുസ്ഥാൻ, ഇന്ത്യ : ഭാവനയും ചരിത്രവും

 ഭാഗം -III

ഗ്രീക്കിന്റെ സ്വാധീനം കൊണ്ടാവാം ഹെറോഡോട്ടസ് തന്റെ മാപ്പിൽ ഹിന്ദുഷ് എന്നതിന് പകരം ഇൻഡോസ് എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.  സിന്ധുവിന് ഇപ്പുറമുള്ള ഭൂപ്രദേശത്തെപ്പറ്റി യാതൊരു വിവരവും ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിലും , ഹെറോഡോട്ടസ് സിന്ധും അതിനു കിഴക്കുള്ള എല്ലാ പ്രദേശത്തെയും ഇൻഡോസ് എന്ന് വിളിച്ചു.  

അലക്‌സാണ്ടറുടെ കാലം ആയപ്പഴേ (ബിസി 325 ) ഹെലനിക് ഭാഷകളിൽ സിന്ധുവിന്റെ കിഴക്കോട്ടു ഏതാണ്ട് ഗംഗാതടം വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ചു അറിഞ്ഞിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മെഗസ്തനീസ്, അലക്സാണ്ടറുടെ കാലശേഷം വന്ന ഗ്രീക്ക് ചക്രവർത്തി സെൽയോക്കസ്-1 ന്റെ അംബാസിഡർ ആയി ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യന്റെ രാജധാനിയിൽ, പാടലീപുത്രത്തിൽ , ഇന്നത്തെ പാറ്റ്ന,  കഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇൻഡിക്ക എന്ന പുസ്തകത്തിൽ തെക്കേ ഇന്ത്യ അടക്കമുള്ള (ഗോദാവരി തീരം  വരെ എന്ന് പലരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു) പ്രദേശങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. 

 പഴയനിയമം, എസ്ഥേർ പുസ്തകം ഒന്നാം അധ്യായത്തിലും എട്ടാം അധ്യായത്തിലും Hodu എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പ്രദേശത്തെപ്പറ്റിയും അതിലെ രാജാവായ അഹ്‌സനിയസ് , hodu മുതൽ എത്തിയോപ്യ വരെയുള്ള 127 പ്രൊവിൻസ് ഭരിച്ചിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നുണ്ട്. hodu എന്ന വാക്കു പഴയ പേർസ്യയിലെ 'Hindush ' എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് പരിണമിച്ചു ഉണ്ടായതാണ്. 

Achaemenid സാമ്രാജ്യത്തിലെ നാല് രാജാക്കന്മാരുടെ ശവകുടീരമാണ് പ്രസിദ്ധമായ Naqsh-i Rostam. അതിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ  ദാരിയൂസ് -1 ന്റെ ശവകുടീരവും അതിലെ ശിലാഫലകവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. അതിൽ അദ്ദേഹം കീഴടക്കിയ രാജ്യങ്ങളുടെ നീണ്ട ഒരു നിരതന്നെ ഉണ്ട് . അതിൽ ഗാന്ധാരം, ഹിന്ദുഷ്, എളാമ എന്നീ രാജ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഗാന്ധാരം   എന്നത് ഇന്നത്തെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പാക്കിസ്ഥാൻ മുതൽ , പെഷവാർ , കാബൂൾ തുടങ്ങി സ്വാത് നദിതടം വരെയുള്ള പ്രദേശം ആണ്.

കൈലാസ  പർവ്വതത്തിനടുത്തു  നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചു, കാശ്മീർ വഴി ഇന്നത്തെ പാക്കിസ്ഥാൻ കടന്നു 3120  കിലോമീറ്ററോളം ഒഴുകി കറാച്ചിക്കടുത്തു, അറബിക്കടലിൽ ചേരുന്ന സിന്ധു നദിയെയാണ് Indus എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അതിന്റെ താഴെപ്രദേശങ്ങളിലുള്ള താഴ്വരയാണ് ഹിന്ദുഷ് എന്ന് പേർഷ്യനിൽ വിളിക്കുന്ന പ്രദേശം. ആ പ്രദേശത്തു അധിവസിച്ചിരുന്ന ജനങ്ങളാണ് ഹിന്ദു എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഇന്നത്തെ ഇറാന്റെ തെക്കു പടിഞ്ഞാറും പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളും, ഇറാക്കിന്റെ കുറെ ഭാഗങ്ങളും  ഉൾപ്പെട്ട ഒരു സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഇളം എന്ന് പറയുന്നത്. അവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന ഇളമൈറ്റ് ഭാഷയും ദ്രാവിഡിയൻ ഭാഷയും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധം ഉണ്ട് എന്ന് ഒരു Hypothesis നിലനിന്നിരുന്നു. എന്നാൽ ബലൂചിസ്ഥാൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ സംസാരിക്കുന്ന ബ്രഹൂയി ഭാഷയുമായാണ് കൂടുതൽ അടുപ്പം എന്ന് ആണ് ഇന്നത്തെ കാഴ്ചപ്പാട്.      

ദാരിയൂസ് -1- ന്റെ ശവകുടീരത്തിലുള്ള മറ്റൊരു പ്രധാന ലിഖിതം ഇങ്ങനെയാണ്.   “parsa parsahya puthra ariya ariyachitra”, അതായത്, “a Parsi, the son of a Parsi, an Aryan, of Aryan family

പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇവിടം സന്ദർശിച്ച അൽ ബറൂനി,  ഹിന്ദ് എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.

പിന്നീട്  ഏതാണ്ട് AD രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി ഒരു ടെറിറ്റോറിയൽ ഐഡന്റിറ്റി കൂടി കാണിക്കാൻ അതോടൊപ്പം "സ്ഥാൻ" എന്നത് ചേർത്ത് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ആയി മാറി. 

പുരാതന ഗ്രീക്കുകാർ "Father  of  History " എന്ന് വിളിച്ച ഹെറോഡോട്‌സ് ബിസി 440 -ഇൽ ഇന്ത്യ എന്ന് വിളിച്ച പേര് ഹിന്ദുഷ് എന്ന്   പേർഷ്യൻസ്, hodu എന്ന്   ഹിബ്രുവിൽ , മെഗസ്തനീസ് ഇൻഡിക്ക എന്നും  ജംബു ദ്വീപ് എന്നു  ചാണക്യൻ അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിലും, ഭാരത വര്ഷം, ഭാരതം  എന്നൊക്കെ  വിഷ്ണു പുരാണത്തിലും, ഇൻഡീസ് എന്ന്  ഹുയാൻസാങ്o, ഹിന്ദ് എന്ന് അൽ ബറൂനിയും  ഹിന്ദുസ്ഥാൻ    എന്നിങ്ങനെയുള്ള പേരുകളിൽ കൂടി എന്ന് 15 -16  നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ 19 -ആം നൂറ്റാണ്ടുവരേയും  അറിയപ്പെട്ട , ഈ ഉപഭൂഖണ്ഡം, വീണ്ടും ഇന്ത്യ ആയി. ചെറിയൊരു വ്യത്യാസത്തോടെ , ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ.

ഇന്ന് നാം അറിയുന്ന ഇന്ത്യ , മുൻപ് പറഞ്ഞ ഏതെങ്കിലും ഭൂതകാലത്തിന്റെ ബാക്കി പത്രമാണോ? രണ്ടര സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾക്കുമേറെയായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പേരുകളും അവയെ കുറിക്കുന്ന ഭൂവിഭാഗങ്ങളും ചില വരേണ്യ വിഭാഗത്തിന്റെ കൊടുക്കൽ വാങ്ങലുകളുടെ ഓർമകളുടെ അപ്പുറത്തു,  ഏതെങ്കിലും ഈ ഭൂവിഭാഗങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ജനങ്ങൾക്ക്   ബാധകമായിരുന്നോ ? "ഭാരതമെന്ന പേര് കേട്ടാൽ അഭിമാന പൂരിതമാകണമന്തരംഗം" എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഏതു ഭരതൻ ? ആ ഭരതനുമായി എനിക്ക് എന്ത് സംബന്ധം എന്ന് ചിന്തിക്കാത്തവരായി ആരെങ്കിലും ഉണ്ടാവുമോ ? ഏതോ കാലത്തു ഏതോ ഭൂവിഭാഗം ഭരിച്ച ഏതോ ഒരു കുലം എന്നതിനപ്പുറം ആർക്കു എന്ത് ബന്ധം ?  

അപ്പോൾ നാം ഇന്ന് പറയുന്ന ഇന്ത്യ എന്ന സങ്കല്പം നവീനമായ ഉണ്ടായതാണോ ? ഒരു പക്ഷെ അങ്ങനെയും പറയുന്നതിൽ തെറ്റൊന്നും ഇല്ല. ഉദ്ദാഹരണം നോക്കിയാൽ 1857 -ലെ കലാപവും ഝാൻസി റാണി , താന്തിയ തോപ്പി തുടങ്ങിയ വീര ദേശസ്നേഹികളുടെ ചെറുത്തു നിൽപ്പും, ആയിരങ്ങളുടെ ജീവ ത്യാഗവും ഇന്ത്യ എന്ന ഒരു സങ്കൽപ്പത്തിന് പിന്നിൽ ആയിരുന്നോ? ഒരിക്കലുമായിരുന്നില്ല. കാരണം ഇന്ത്യ എന്ന ഒരു ദേശ സങ്കല്പം അന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നത് വസ്തുതയാണ്. അന്നത്തെ നാട്ടുരാജാക്കൾ നിരവധി പേര് ബഹാദൂർ ഷാ സഫർ എന്ന മുഗൾ ഭരണാധികാരിയുടെ നേതൃത്വം സ്വീകരിച്ചു ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോട് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാർ ആയി. അതിൽ അദ്ദേഹം ജയിച്ചിരുന്നു എങ്കിൽ ഇന്ത്യ എന്നതു ഉണ്ടാവുമായിരുന്നോ ? അതോ മുഗൾ സാമ്രാജ്യം ആയിരുന്നോ അവശേഷിക്കുക ? …..(തുടരും)

ഭാരതം , ഹിന്ദുസ്ഥാൻ, ഇന്ത്യ : ഭാവനയും ചരിത്രവും

ഭാഗം II

ഭഗവത് ഗീതയിൽ പലയിടത്തും അർജ്ജുനനെ ഭാരതാ എന്ന് വിളിക്കുന്നുണ്ട്, അതും ഭരത വംശജ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ആണ്. അല്ലാതെ ആ പേരിൽ   ഒരു ടെറിട്ടറി നില നിൽക്കുന്നതായ ബോധം അന്നില്ല.  മനുവിനെ  സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം ഹിമാലയത്തിനും വിന്ധ്യനും ഇടയിൽ , കിഴക്കേ സമുദ്രത്തിനും പടിഞ്ഞാറേ കടലിലും ഇടയിലുള്ള രാജ്യം ആര്യാവർത്തമാണ്.

മനു , ഈ പ്രദേശത്തെ മൂന്നായി തിരിക്കുന്നു.

"സരസ്വതിയെന്നും ദൃഷദ്വതിയെന്നും പറയുന്ന ദേവ നദികളുടെ മധ്യപ്രദേശം ദേവന്മാരാൽ ഏർപ്പെടുത്തപ്പെട്ട 'ബ്രഹ്മാവർത്തമെന്നു' പറയുന്നു. (MS  2 :17 )

ഹിമവൽ പർവ്വതത്തിനും  വിന്ധ്യാ പർവ്വതത്തിനും മധ്യത്തിൽ സരസ്വതി മറഞ്ഞ ദേശത്തിനു കിഴക്കായി , പ്രയാഗക്കു പടിഞ്ഞാറായി ഉള്ള പ്രദേശത്തെ മധ്യദേശമെന്നു പറയുന്നു (MS :2 :21 )  

ആ സമുന്ദ്രാ തുവൈ പൂർവാദ സമുദ്രാശ്ച പശ്ചിമാൽ

തയോ രേവാന്തരം ഗിരിയോ രാര്യാവർത്തം  വിദുർബുധ:  

കിഴക്കേ സമുദ്രം തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറേ സമുദ്രം വരെയുള്ള മുൻപറഞ്ഞ പർവതങ്ങളുടെ മധ്യദേശത്തെ മഹാന്മാർ അധിവസിക്കുന്ന ആര്യാവർത്തം എന്ന് പറയുന്നു. (MS 2: 22) 

എന്നാൽ മനുവിനെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം   ഇതിനും പുറത്തു രാജ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. പക്ഷെ അത് കിഴക്കോട്ടോ , വടക്കോട്ടോ, പടിഞ്ഞാറോട്ടോ  ആണ് , തെക്കോട്ടേക്ക്‌ എന്തെങ്കിലും ഉള്ളതായി അതായത് വിന്ധ്യന് ഇപ്പുറത്തായി, ഉള്ളതായി അന്ന് അറിയില്ലായിരുന്നു എന്ന് സാരം.

കുരുക്ഷേത്രം ചമൽസ്യാശ്ച പാഞ്ചാല ശൂരസേനക:

ഏഷ   ബ്രഹ്മർഷി ദേശോ വൈ ബ്രഹ്മവർത്താനന്തര: (19)

കുരുക്ഷേത്രം , മൽസ്യം , പാഞ്ചാലം , ഉത്തര മധുര എന്നിവ ഈ ദേശങ്ങൾക്കു, അതായത് മധ്യദേശം എന്ന് തുടങ്ങുന്ന മൂന്നു ദേശങ്ങൾക്കു  പുറത്തുള്ളവയാണ്

ഭാരതം എന്നൊരു ടെറിട്ടറി ബോധം ഉണ്ടാവുന്നത് ഗുപ്തകാലഘട്ടത്തിലാണ് (4-ആം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ ആറാം നൂറ്റാണ്ടു വരെ). അന്ന് ഉണ്ടായ ചില പുരാണങ്ങളിൽ ഭാരതവര്ഷം അല്ലെങ്കിൽ ഭാരത ഖണ്ഡം എന്ന ടെറിട്ടറി തന്നെയുണ്ട്. പുരാണത്തിലെ ജ്യോഗ്രഫി പ്രകാരം മഹാമേരു എന്നൊരു പർവതം ഉണ്ട്. അത് ഒരു ആക്സിസ് പോലെ നിൽക്കുന്നു. ഇതിനു ചുറ്റും ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ. ഈ സമുദ്രം ഉണ്ടായത് പ്രിയവ്രതൻ എന്ന രാജാവിന്റെ രഥത്തിന്റെ ചക്രം   ഉരുണ്ട ചാലുകൾ കൊണ്ടാണ്‌. ഈ ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ , ശുദ്ധജലം, കരിമ്പിൻ നീര്, മദ്യം , നെയ്യ് , പാൽ , തൈര്, ഉപ്പുവെള്ളം എന്നിവ നിറഞ്ഞതാണ്. ഈ സമുദ്രത്തിൽ ആണ് ഏഴു ദ്വീപുകൾ കിടക്കുന്നത്. ഇവ ജംബു, പ്ലക്ഷം, ഷാലിലി, കുശം , ക്രൗഞ്ചം , ശാകം, പുഷ്ക്കരം എന്നിവയാണ്. ഇതിൽ ഒന്നായ ജംബുദ്വീപ് ഒൻപതു ഖണ്ഡങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിൽ ഒന്നാണ് ഭാരത ഖണ്ഡം. 

ഈ ഭാരത ഖണ്ഡം പല പുരാണങ്ങളിലും പലരീതിയിൽ ആണ് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. മത്സ്യപുരാണത്തിൽ ഭാരത ഖണ്ഡത്തിന് പുറത്താണ് കുരു, പാഞ്ചാലം, വിദേഹം എന്നൊക്കെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ.

ആദ്യമായി ഹിമാലയം മുതൽ തെക്കു കടൽ വരെയുള്ള പ്രദേശമാണ് ഭാരതം എന്ന് പറയുന്നത് ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലോ 7-ആം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഉണ്ടാകുന്ന വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ ആണ്. അത് ഋഷഭ പുത്രനായ ഭരതൻ വാണ രാജ്യമാണ്.

ഋഷഭോ മരു ദേവ്യാശ്ച  ഋഷഭാത്  ഭരതോ ഭവേത്

ഭരതാത് ഭാരതം വർഷ ഭരതാത് സുമതി സ്വഭൂത്   

മരു ദേവിയിൽ നിന്നും ഋഷഭൻ ഉണ്ടായി. ഋഷഭനിൽ നിന്നും ഭരതൻ ഉണ്ടായി. ഭരതനിൽ നിന്നും ഭാരതവര്ഷം ഉണ്ടായി, ഭരതന് സുമതി പുത്രനായി ജനിച്ചു.  (വിഷ്ണു പുരാണം 2 :1 :31 )

തതശ്ച ഭാരതം വർഷമേത് ലോകേഷുഗീയതേ

ഭരതായ യഥാ പിതൃദത്തം പ്രതിഷ്ഠിതാഃ വനം

അതുമുതൽ ഈ രാജ്യം ഭാരതവര്ഷം എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. പിതാവ് ഈ രാജ്യം ഭരതനെ ഏൽപ്പിച്ചു വനത്തിലേക്ക് പോയി. (വിഷ്ണു പുരാണം 2 :1 :32 )

"ഉത്തരം യത് സമുദ്രസ്യ ഹിമാലയെച്ചൈവ ദക്ഷിണം

വര്ഷം തത് ഭാരതം നാമ: ഭാരതി യത്ര സന്തതി"

ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തിനു വടക്കു ഹിമാലയം വരെയും, ഹിമാലയത്തിനു തെക്കോട്ടുമുള്ള സ്ഥലം ഭരതന്റെ സന്തതികൾ വസിക്കുന്ന ഭാരതം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു എന്ന് സാരം.  അതായത് ഭാരതം എന്നത് ഒരു ടെറിട്ടറിയെ കൂടി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നത് വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ ആണ്.

ആദ്യമായി  ഇന്ത്യ എന്ന നിലക്ക് പറയുന്നത് ബിസി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പേർഷ്യയിലെ Achaemenid  വംശത്തിലെ ദാരിയൂസ്-1 ആണ്. സിന്ധു നദിയുടെ തീരത്തുള്ളത് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഹിന്ദുഷ് എന്നാണു പറയുന്നത്. ഈജിപ്തിലെ ഹൈറോഗ്ലിപ്സ് ലും ഇന്ത്യയെ ഹിന്ദുഷ്  എന്നാണു പറയുന്നത്. അപ്പോഴും സിന്ധു നദിയുടെ തടവും അതിന്റെ താഴെ തട്ടിലുള്ള നദിതടമായ ഇന്നത്തെ പാകിസ്ഥാനിലുള്ള സിന്ധും ആണ് അതിലൂടെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിസി 516 -ഇൽ ദാരിയൂസ് -1 സിന്ധ് കീഴടക്കിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം ആ പ്രദേശത്തെ വിളിച്ചത് സിന്ധുവിന്റെ പേർഷ്യൻ വാക്കായ ഹിന്ദുഷ് എന്നായിരുന്നു. …..(തുടരും) 

ഭാരതം , ഹിന്ദുസ്ഥാൻ, ഇന്ത്യ : ഭാവനയും ചരിത്രവും: നാല് ഭാഗങ്ങളായി ഒരു ലേഖനം

 ഭാഗം - I

1949 Oct. 17-നു ചർച്ച ചെയ്തു പാസ്സാക്കിയ ഇന്ത്യൻ ഭരണ ഘടനയുടെ മുഖവുര തുടങ്ങുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.  "We, the people of India having solemnly resolved to constitute India into a sovereign secular democratic republic and to secure to all its citizens..” അതുപോലെതന്നെ, ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ -1 തുടങ്ങുന്നത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ്,  “India, that is, Bharat, shall be a Union of States.”

അതിനു മുൻപ്, അതായത് 1904 ഓഗസ്റ്റ് 16 -നു  ഉറുദു കവിയായ മുഹമ്മദ് ഇക്ബാൽ എഴുതിയത് "സാരെ  ജഹാൻ സെ അച്ഛാ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ഹമാരാ" എന്നായിരുന്നു. അതാണ് തരാണാ  എ ഹിന്ദി. ഈ ഗാനം ഏതാണ്ട് അനൗദ്യോഗിക ദേശീയ ഗാനം പോലെ, അന്നുമുതൽ പാടുകയും, ഇന്നും ഇന്ത്യൻ ആർമി ഒരു മാർച്ചിങ് സോങ് ആയി പാടുകയും ചെയ്യുന്നു. രാകേഷ് ശർമ്മ സ്പേസിൽ ഇരുന്നു ഇന്ത്യയെ നോക്കിയിട്ടു പറഞ്ഞത് ഇതേ വരികൾ ആയിരുന്നു."സാരെ  ജഹാൻ സെ അച്ഛാ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ഹമാരാ". സ്വാതന്ത്ര്യ സമരകാലത്തു കേരളത്തിലെ സമര ഭടന്മാരെ ആവേശം കൊള്ളിച്ച ഒരു ഗാനമായിരുന്നു വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ എഴുതിയ "ഭാരതമെന്ന പേരുകേട്ടാ-ലഭിമാനപൂരിതമാകണമന്തരംഗം" എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ഗാനം. അതായത് ഇന്ത്യയും, ഭാരതവും, ഹിന്ദുസ്ഥാനുമെല്ലാം ദേശസ്നേഹികൾക്കിടയിൽ ഉണർത്തുന്നത് ഒരേ വികാരം ആണ് എന്ന് സാരം. ഇതിനു പുറമെ ആര്യാവർത്തം എന്നൊരു പേര് ധര്മ സൂത്രങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുമുണ്ട്.

ഭരതൻ ഭരിച്ച നാട് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ആണ് ഭാരതം എന്ന് പറയുന്നത് എന്നതാണ് സാമാന്യ ധാരണ. എന്നാൽ ഏതു ഭരതന്റെ കാര്യം ആണ് എന്നതിൽ അത്ര വ്യക്തത ഇല്ല. ഏതാണ്ട് 3500  കൊല്ലം മുൻപ് രചിക്കപ്പെട്ട ഋഗ് വേദത്തിൽ ഒരു ഭാരതനെപ്പറ്റി പറയുന്നുണ്ട്. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ ഒരു ഭരത കുലത്തെപ്പറ്റിയും അതിലെ ശക്തനായ രാജാവ് സുദാസിനെപ്പറ്റിയും. ഋഗ് വേദം 7 -ആം മണ്ഡലം മുഴുവനും ഒരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ ഋഗ് വേദകാലത്തെ 10 രാജ കുലങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധമാണ് സ്മരിക്കുന്നത്‌. സിന്ധു നദിയുടെ പോഷക നദികളിൽ ഒന്നായ രവിയുടെ തീരത്താണ് യുദ്ധം നടക്കുന്നത്.   ഇന്നത്തെ പാകിസ്ഥാനിലെ പഞ്ചാബ് ആണ് ഈ സ്ഥലം. പുരു വംശത്തിൽ പെട്ട ചില ഗോത്രങ്ങൾ , മറ്റുചില ഗോത്രങ്ങളുമായി സഖ്യത്തിൽ ആയി വിശ്വാമിത്രന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം പുരു വംശത്തിലെത്തന്നെ മറ്റൊരു ഗോത്രമായ ഭരത വംശത്തിലെ രാജാവായ സുദാസുമായാണ്   യുദ്ധം നടക്കുന്നത്. സുദാസിന്റെ പുരോഹിതൻ വസിഷ്ട്ടനാണ്. പത്തു രാജാക്കളാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട സുദാസിന് യുദ്ധത്തിൽ വിജയം   നൽകിയ ഇന്ദ്രാദികൾക്കു നന്ദി അർപ്പിക്കുന്നതാണ് ഇതിലെ മന്ത്രങ്ങൾ.

മനുഷ്യരെ, രണഭൂമിയിലേക്കു പോകുവിൻ അനന്തരം പാപ നാശത്തിനായി യാഗം കഴിക്കുവിൻ (VII :33 :6 )

വസിഷ്ടപുത്രർ സിന്ധുകടന്ന് ശത്രുക്കളെ കൊന്നു. ഹേ വസിഷ്ടരെ ദാശരാജാ യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സ്തോത്രത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഇന്ദ്രൻ സുദാസിനെ രക്ഷിച്ചു (VII :33 :3 )   

യുവാo ഹവന്ത ഉഭയാസ ആജിഷ്‌വിന്ദ്ര ചാ വസ്യോ വാരുണം ച സാതയെ (7 :83 :6 ) 

നിങ്ങൾ പത്തു രാജാക്കന്മാരാൽ ഗ്രസിതനായ സുദാസനെ തൃൽസുക്കൾ സഹിതം രക്ഷിച്ചിരുന്നുവല്ലോ

ദശരാജാനാ: സമിത അയ ജ്യവ സുദാസ മിന്ദ്രവൂനാണ യുയുതു: (7 :83 :7)   

ഹേ ഇന്ദ്രാ വരുണാ യജ്ഞവിമുഖരായ പത്തു രാജാക്കന്മാർക്കും സുദാസിന്റെ മേൽ വിജയം പ്രാപിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല

ദാശരാഞ്ഞേ  പര്യത്തായ വിശ്വത: സുദാസ ഇന്ദ്രാ വരുണാവാശിക്ഷിതം (7 :83 :8 ) 

പത്തു രാജാക്കളാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്ന സുദാസിന് നിങ്ങൾ ബലം നൽകിയിരിക്കുന്നു ....    

ഈ സുദാസ് ഗംഗാതടം വരെ വരുന്നതായി ബ്രാഹ്മണങ്ങൾ പറയുന്നുണ്ട്. പിന്നീട് ശത്രുതയെല്ലാം മറന്നു ഭരത വംശജരും പുരു വംശജരും ചേർന്ന് കുരുവംശം ഉണ്ടായി.

എങ്കിലും ആ ശത്രുത കുരുക്ഷേത്രം വരെ നീണ്ടു എന്ന് മഹാഭാരതം കാണിച്ചു തരുന്നു. കുരു വൃദ്ധനായ ഭീഷ്മർ തന്റെ മനസ്സിലെ സ്നേഹം പോലും ബലികഴിച്ചുകൊണ്ട്, കുരു സേനാ നായകനായി നിന്ന്, ഭരതവംശരായ പാണ്ഡവരോട് യുദ്ധം ചെയ്തു സ്വയം ബലിയാടാകുന്നത് മഹാഭാരതത്തിൽ ഭംഗ്യന്തരേണ കാണിച്ചു തരുന്നു.

ഋഗ്വേദ ഋഷി പറഞ്ഞുവച്ച ഈ ചരിത്രം എങ്ങനെ കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധം വരെ നീളുന്നു എന്ന് യുക്തിയുടെയും ലഭ്യമായ ചരിത്രത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ മനോഹരമായി കാണിക്കുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥമാണ് "From Dasarajna to Kuruksetra: Making of a Historical Tradition " by Kanad Sinha , Head of the Department of Ancient Indian and World History, The Sanskrit College and University, Kolkata. 2021 

അതായത് ഇന്നത്തെ പാക്കിസ്ഥാൻ അഫ്‌ഗാനിസ്ഥാൻ ഇറാക്ക് തുടങ്ങി, വടക്കേ ഇന്ത്യയുടെ കുറെ ഭാഗങ്ങൾ മാത്രമേ ഈ ഭരത വംശത്തിന്റെ ഭരണത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നോള്ളൂ എന്ന് സാരം.  മാത്രമല്ല അവിടെ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പേര് ആയിട്ടല്ല പറയുന്നത്, ഒരു വംശത്തിന്റെ പേര് ആയിട്ടാണ് പറയുന്നത്, ഭരത വംശം.  പിന്നീട് പുരാണ ഇതിഹാസ കാലഘട്ടത്തിൽ നാം ഭരതനെ കേൾക്കുന്നത് , രാമായണത്തിൽ രണ്ടാമനായ ഭരതൻ ആണ്. അല്ലെങ്കിൽ മഹാഭാരതത്തിൽ ശകുന്തളയുടെ മകനായ സർവദമനൻ ആണ് ഭരതൻ എന്ന പേരിൽ രാജ്യം ഭരിച്ചത്. അതും  ഒരു  രാജ്യത്തിന്റെ  പേരല്ല  ഒരു  വംശത്തിന്റെ  പേര്  ആണ്. ജൈന തീർത്ഥങ്കരനായ ഋഷഭ ദേവന്റെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ ഒരാൾ ഭരതനാണ്. ഭാഗവതത്തിൽ ഋഷഭദേവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ, രാജ്യം ഭരിച്ച രാജാവിന്റെ പേര് ഭരതൻ എന്നായിരുന്നു. അതും ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പേര് ആകുന്നില്ല. ഭരത വര്ഷം എന്ന് ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന രേഖപ്പെടുത്തൽ , അതും ഒരു പ്രദേശം എന്ന നിലയിൽ, കണ്ടു കിട്ടിയത് ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലേതെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന 'ഹാദികുംഭ' ലിഖിതങ്ങൾ ആണ്. 17 വരികളായി, പ്രാകൃത് ഭാഷയിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന ഈ വരികൾ ഒഡിഷക്കു അടുത്തുള്ള ഉദയഗിരിയിലെ ഹാതികുംഭ എന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നാണ്. കലിംഗ ഭരിച്ചിരുന്ന ഖരവേല എന്ന ജൈന രാജാവിന്റെ കാലത്തു എഴുതപ്പെട്ടതാണ് ഇത്. പക്ഷെ അത് പടിഞ്ഞാറൻ ഗംഗാതടവും മഗധയും മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പ്രദേശത്തെ കുറിച്ചാണ്. …..(തുടരും)